Inleiding
Palestina in de eerste eeuw.
De volgelingen van Jezus van Nazareth komen samen in een klein huisje dat door een paar olielampjes verlicht wordt om met elkaar te aanbidden. Er wordt blij geglimlacht, hartelijk op schouders geklopt, liefdevol in de armen gesloten en de heilige kus van gemeenschap wordt met diepe betekenis uitgewisseld. Er wordt gezongen, melodische liederen met Hebreeuwse invloeden vullen de kamer en met woorden van aanbidding en toewijding aan de Eeuwige Koning veranderen de aanbidders die kleine ruimte in een prachtige kathedraal.
Brood wordt gebroken en gedeeld, wijn wordt geopend en ceremonieel gedron- ken en met het Avondmaal vieren ze vreugdevol de opstanding van Jezus. Brieven van getrouwe leiders worden gelezen en de aanwezigen werpen elkaar bemoedigende blikken toe. Aanbidding gloeit als de sintels van een ondergronds vuur.

Canada in de 21e eeuw.
De volgelingen van Jezus van Nazareth komen samen in een grote sportzaal verlicht met neonlampen om met elkaar te aanbidden. Er wordt vrolijk geglimlacht, hartelijk handen geschud, liefdevol omarmd en de heilige lach van vriendschap wordt met diepe betekenis uitgewisseld.
Samenzang, begeleid door gitaar en melodieen van de sonische stijlen van de postmoderne rock vullen de grote zaal, en met woorden van aanbidding en toewijding aan de Eeuwige Koning veranderen de aanbidders de sportzaal in een heiligdom van hoge lofprijs.
Brood wordt gebroken en gedeeld, druivensap wordt uitgedeeld en tegelijkertijd gedronken en de Eucharistie wordt een uitbundige viering van de dood en de opstanding van de Here Jezus.
Heilige brieven van getrouwe leiders van 2000 jaar geleden worden gelezen, eeuwenoude gebeden worden gezamenlijk uitgesproken en overdenkingen over de schriften worden als verfrissende regendruppels door een betrouwbare leider aan de aanwezigen aangeboden. Aanbidding stijgt eenstemmig op als de ochtendnevel boven een zomers meer 

Aanbidding gisteren en vandaag
De schriften laten ons duidelijk zien dat God gisteren, vandaag en morgen dezelfde is, dat we een onveranderlijke en onveranderbare God aanbidden. Evenzo kan een korte blik op de kerkgeschiedenis laten zien dat aanbidding door de eeuwen heen veel gemeenschappelijke thema's kent, zoals samenzang, het hardop voorlezen van de schriften en gebruiken zoals doop en Avondmaal. Maar diezelfde geschiedenis laat ons aan de andere kant ook talloze andere uitingen van aanbidding zien, die wel hetzelfde thema maar een volledig andere vorm hebben.
Geografische, linguïstische, culturele en theologische verschillen hebben de manier van aanbidden beïnvloed en recent wetenschappelijk onderzoek heeft zelfs aangetoond dat de vroege Christelijke aanbidding ook niet bestond uit een homogene stijl, maar eerder zeer divers was, zoals de oudste beschikbare bronnen laten zien.

Dit levert een interessante gedachte op: Komen al die verschillende uitingen van aanbidding uit en gaan ze naar het hart van dezelfde God? "Natuurlijk", zou het eenvoudige en directe antwoord zijn. Verschillende vormen van aanbidding veranderen niet het karakter van Degene die aanbeden wordt. Maar hoe kunnen we verklaren dat er door de geschiedenis heen zo'n enorme verscheidenheid aan uitingen van aanbidding bestaat?

Er is een aantal redenen waarom onze uitingen van aanbidding door de tijd heen uniek en anders waren en we zullen er hier een paar kort behandelen:

1. Uitingen van aanbidding worden gevormd door de cultuur
In de geschiedenis, tijdens elke generatie van aanbidders, heeft de Heilige Geest creativiteit in Zijn Kerk gestimuleerd, en die creatieve mensen hebben gezocht naar hoe ze hun creativiteit konden gebruiken om uiting te geven aan de emoties, de verlangens en het geloof van hun hart. Terwijl ze daar mee bezig waren, raakte hun unieke expressie de harten van anderen, die op die manier populair en bruikbaar werd. Elke keer dat aanbidding in de geschiedenis geuit werd, werd die beïnvloed door de cultuur, de openbaring en de sociale achtergrond van die periode.

2. Uitingen van aanbidding worden gevormd door het milieu
In de geschiedenis hebben veel oude vormen van aanbidding een grote nadruk gelegd op de natuur en de schepping, omdat veel mensen gevaar liepen, overgeleverd als ze waren aan die elementen, elementen die bepaalden of ze zouden overleven of niet. Zo vind je bijvoorbeeld in de hele traditie van Keltische aanbidding thema's over de natuur terug. Ze werden dagelijks geconfronteerd met uitdagingen als stormachtige zeeen, ijskoude winters en mislukte oogsten. Op andere momenten werd de nadruk gelegd op de natuur en de schepping om dezelfde redenen waarom wij het vandaag doen: de schrijver is simpelweg overweldigd door de schoonheid van de natuur en als gevolg keek hij naar de Schepper van die natuur.

3. Uitingen van aanbidding worden gevormd door etniciteit
In de geschiedenis heeft de kerk zich uitgebreid ver buiten haar bescheiden begin in de kleine dorpjes van het Israel uit de eerste eeuw. Gelovigen hebben de heerschappij van Jezus aanvaard in de zeven continenten en in zeer diverse etnische omgevingen. Elke uiting van aanbidding kan teruggebracht worden naar een samengaan van etnische begrippen en de inhoud van het Evangelie van het Leven. Landen en geloofsgemeenschappen met andere meningen, hebben verschillende vormen van aanbidding door de eeuwen heen zowel overgenomen als afgewezen overeenkomstig hun eigen culturele geschiedenis en tradities. De essentie van aanbidding hoeft niet te veranderen als de vormen en stijlen van een cultuur hun stempel er op diverse manieren op drukken. Aanbiddingsdiensten in hartje Brazilie zullen totaal anders zijn dan die in Oekraïne, die weer totaal anders zullen zijn dan die in Malawi. Maar het hart van de aanbidder zal net zo waarachtig zijn als Jezus het voorwerp van die aanbidding is.

4. Uitingen van aanbidding worden gevormd door onderwijs
Er is in de geschiedenis altijd een behoefte aan onderwijs geweest, zowel binnen als buiten de kerk. Vanwege het massale analfabetisme zocht men vroeger naar beelden in aanbidding die aanbidders informatie en onderwijs konden geven over de schriften en de Bijbelverhalen. Visuele symbolen zoals glas in lood, wandtapijten, muurschilderingen en iconen zijn goede voorbeelden van die behoefte aan onderwijs. In Italie hebben zelfs de grootste creatieve genieen van Italie, zowel seculier als sacraal in hun beroep, de St. Pieter Basiliek in Rome gebouwd als een monument voor de heerlijkheid van God, wiens schoonheid zelfs vandaag de dag misschien wel niet geevenaard wordt.

Een levende activiteit
We moeten in gedachten houden dat door al deze momenten in de geschiedenis heen, we een levende God aanbidden die geen idool is dat niet kan spreken. Hij leeft en beweegt temidden van jouw en mijn geschiedenis. Hij doet nieuwe dingen op frisse manieren en daarom moeten we Hem blijven aanbidden. Hoewel zijn karakter niet verandert, doet Hij wel in elke generatie unieke dingen. Daarom moeten we God aanbidden in antwoord op Zijn wezenlijke aanwezigheid, Zijn huidige nabijheid bij ons, in onze tijd en in de taal waarin wij ons uiten. Of we Hem nu aanbidden in een Latijnse vesper of met een moderne rap, God moet altijd aanbeden worden op een levende en dynamische manier.

Wat hebben wij er aan?
Wat kunnen we in dit alles zeggen? Hebben wij iets aan de vormen van aanbidding uit het verleden? Laten we je een paar afsluitende gedachten meegeven:

Ten eerste maken we allemaal deel uit van de verlosten, de grote wolk van getuigen en zo zijn we onlosmakelijk verbonden met de heiligen van vroeger en wachten we actief op de terugkomst van Jezus en de vestiging van een nieuwe hemel en aarde. We zijn een in deze hoop met de allereerste aanbidders.

Ten tweede is iedere cultuur geneigd om het verleden te minimaliseren of er aan af te doen vanwege de nieuwe ontdekkingen. Daarom "gooien we vaak de baby met het badwater weg". Veel van de aanbidding in de kerk die ons voor ging, herinnert ons aan de grote en onveranderlijke God die we aanbidden. Die uitingen van adoratie en toewijding waren voor die tijd gezalfd en geïnspireerd door God. Het beste van die liturgische uitingen kan ook vandaag de dag nog heel bruikbaar zijn.

Ten derde moeten we gaan zien dat alle huidige uitingen van aanbidding een bepaalde vorm van liturgie volgen, een werk of plan van onze handen, dat comfortabel en effectief is voor onze eigen aanbidding. Of een liturgie nu formeel is en heel strak uitgevoerd wordt, of informeel is, met eigentijdse aanbiddingsliederen die gezongen worden met het gezoem van de overheadprojector op de achtergrond, we worden allemaal aangetrokken tot liturgieen die de aanbidding mogelijk maken die uit ons hart stroomt.

Waar het uiteindelijk om gaat
We eindigen met een hele praktische en noodzakelijke gedachte: het maakt niet echt uit hoe en in welke vorm je God aanbidt, zolang die aanbidding maar altijd gebaseerd is op toewijding en uit een zuiver hart komt.

Dit lijkt een cliché te zijn en voorop te staan, maar toch heeft de kerk grote moeite met het aanvaarden van verouderde uitingen in tegenstelling tot onze eigentijdse vormen, omdat ze ten onrechte aanneemt dat een andere manier per definitie fout is, omdat het niet onze manier is. Onze manier van aanbidding is echter niet meer dan dat: onze manier en om onze voorkeuren aan God te hangen, maakt van die voorkeuren al snel vooroordelen.

Dat wat "werkt" in aanbidding wordt dan gedefinieerd als dat wat je helpt om God te aanbidden vanuit voortdurende toewijding en een zuiver hart. Zoek datgene wat werkt, uit heden en verleden, en laat het de aanbidding van je hart naar God dragen. Van je huis naar de kathedraal naar de sportzaal, laat aanbidding klinken, gisteren, vandaag en voor altijd.

Om over na te denken:
- Hoe kunnen we de enorme diversiteit verklaren.

- Aanbidding op een levende en dynamische manier.

- We volgen allemaal één of andere liturgie.

- Hij is de God van het verleden.

Oorspronkelijke titel: Worship, yesterday, today and forever.

Vertaling: Arienne Lammers.

© Copyright 2006 Vineyard Music

E-Contact is een gratis maandelijkse uitgave van Vineyard Music Benelux.

Ga voor meer Nederlandstalige artikelen naar de website van Vineyard Music (Benelux). Of stuur een e-mail naar info@vineyardmusic.nl.