Inprenten

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ook christenouders soms meer bezig zijn hun kinderen op te voeden tot nalopers van zichzelf in plaats van navolgers van Christus. Dansen naar mijn pijpen, aanpassen aan mijn smaak, buigen voor mijn mening. En dan wordt het vijfde gebod iets doodgriezeligs: een chantagemiddel voor ouders, een dwangbevel. Je moet ons eren, denk er goed om. Gehoorzamen en daarmee uit. Omdat ik het zeg, en heb het lef niet … Dictatuur bij de gratie van God. Evangelie met de vuist op tafel. Om van te rillen. Waar was die stem uit Deuteronomium 6, die stem die iets liet horen van Gods bevrijding?
Tegelijk is het niet goed om helemaal naar de andere kant door te schieten. Ouders die nauwelijks grenzen aangeven, die niet streng en duidelijk durven zijn. Bang om hun kinderen te indoctrineren. Want behalve het woord 'bevrijding' staat in Deuteronomium 6 ook dat andere woord: 'inprenten'. Christen ouders zullen heel duidelijk en heel stellig hun kinderen de weg van God moeten wijzen, en dus niet in de vrijblijvende sfeer van: zie maar wat je ermee doet… Nee, inprenten: op het hart binden. Met grote stelligheid dus.
Ook is de Bijbel er helder over dat ouders streng moeten zijn. Wie de roede spaart, haat zijn zoon, lezen we in Spreuken. En in Efeziers 6 worden vaders opgeroepen hun kinderen op te voeden in de tucht en terechtwijzing van de Here. Het geheim van een bijbelse opvoedingsstijl is het hand in hand laten gaan van een sfeer van bevrijdende liefde (signalen oppakken, ruimte geven, serieus nemen, emotioneel bevestigen) en het inprenten van Gods wil en weg (duidelijkheid, consequent zijn, grenzen).

Volg Mij

Bij de opvoeding zoals ik er hier over schrijf, speelt het menselijke aspect (emotioneel en relationeel) en het geloofsaspect door elkaar heen. Als kinderen dan zo richting de twintig gaan, en ze bezig zijn hun eigen identiteit te vinden en hun eigen levenskoers uit te zetten, merk je hetzelfde: het psychologisch proces van zelfstandig worden en het volwassen worden in het geloof, loopt door elkaar heen. Dat kan erg verwarrend zijn. Bijvoorbeeld als iemand emotioneel gezien het nodig heeft zich even heel sterk af te zetten tegen de ouders, maar daarbij in gewetensnood komt vanwege het vijfde gebod. Of een jongere voelt grote loyaliteit richting zijn ouders, maar maakt in zijn geloofsleven keuzes waar de ouders niet achter staan. Het is belangrijk dat de jongere in dat proces van volwassen worden, de stem van Jezus leert onderscheiden. De stem die zegt: "Volg Mij, wat iets anders is als: loop je ouders achterna, of je gevoel of je vrienden.

Ouders zijn geroepen hun kinderen los te laten omwille van hun vrijheid in Christus. Maar jongeren zijn net zo goed geroepen hun ouders los te laten, om Jezus werkelijk te kunnen gaan volgen. Zolang je op een positieve of negatieve manier nog sterk aan je ouders gebonden blijft, kan je dat in de weg staan om in de vrijheid van Christus te gaan leven en vanuit je band met Hém je leven in te vullen. De grote opdracht voor een jongere is er zicht op te krijgen waarin zijn ouders hem aan zichzelf willen binden, en in welke dingen ze hem dichter bij Christus brengen. Als christenjongere heb je respect voor de stellige overtuiging van je ouders. Het is ook goed dat ze zo stellig zijn: het is hun gelóóf, hun zeker weten. Hun enthousiasme kan je helpen de goede kant te leren uitkijken. Toch neem je hun meningen en ideeen niet kritiekloos over. En evenmin zet je het te gemakkelijk aan de kant. Je gaat wegen, samen met de Here die jij wilt volgen. Daarvoor zul je intensief met Hem moeten omgaan, je in Zijn Woord verdiepen en investeren in je band met Hem. En als je band met Christus groeit, ga je met Hem en door Hem ook die christelijke vrijheid ontdekken, die je onafhankelijk maakt van hoe je ouders het geloof beleven en invullen. Er komt een eigen geloofsleven voor in de plaats. Misschien lijkt het veel op die van je ouders, misschien ook helemaal niet, maar het belangrijkste is dat het gegroeid is niet uit aanpassingsdrang of uit een reactiehouding, maar vanuit je band met God. Vanuit jouw verlangen net als Jezus de wil van de hemelse Vader te zoeken.

Gewicht

Zo valt er ook licht op hoe dat vijfde gebod wél in beeld blijft, ook in dat lastige proces waarin ouders en kinderen elkaar moeten leren loslaten. Want je vader en moeder eren, betekent letterlijk dat je ze gewicht geeft. Het gaat er niet allereerst om of je hen waardeert, wat je voor hen voelt, of je het met ze eens bent, maar alleen hierom: of je respect hebt voor het gewicht dat God hun gegeven heeft in de schaal van jouw leven. God vraagt niet van ons dat we onze ouders geweldig vinden. Dat je bij voorbaat je dankbaar moet voelen, dat je boosheid naar hen toe moet inslikken. In het eren van ouders is plaats voor eerlijke gevoelens. Alleen laat je die gevoelens niet doorslaggevend zijn in je houding naar je ouders toe. Doorslaggevend is je roeping Jezus te volgen. Daarmee eer ik m'n ouders het meest, want dat is hét doel waarvoor mijn ouders mij van God mochten opvoeden.

Het vijfde gebod geeft jongeren zo ook ruimte voor het kiezen van wegen waar ouders niet blij mee zijn. Zo rond je twintigste ga je je afhankelijkheid van je ouders inruilen voor afhankelijkheid van Christus alleen. En naarmate Christus meer Zijn leven in mij gaat leven, zal ik net als Hij leren hoe dat 'eren' gaandeweg van gewillige meegaandheid als kind tot volkomen zelfstandigheid als volwassene, een andere invulling krijgt.

Als twaalfjarige voegde Jezus Zich in gehoorzaamheid. Als dertigjarige in Kana zegt Hij tegen Zijn moeder: "Vrouw, wat heb ik met u te maken?. Aan het kruis nog zorgt Hij voor haar ("zie uw moeder). Volwassen worden is samen met Christus je ouders loslaten zonder de band door te snijden. Verder gaan in hetzelfde geloof als dat van je ouders, maar wel in eigen verantwoordelijkheid, op een eigen manier en met eigen keuzes. Zo groeien er weer nieuwe schakels aan de ketting van Gods heil door de generaties heen.

Bijbelleessuggestie:
Deuteronomium 6 (Opvoeden: bevrijding én 'inprenten')
Psalm 78:3-7 (zie vers 7 - hun vertrouwen op God = een eigen geloof)

Om over na te denken / gespreksvragen
1. Hoe hebben de dimensies 'eisen stellen' en 'signalen oppakken' gefunctioneerd in de opvoeding die jij/u krijgt/kreeg? En in de opvoeding die u gaf/geeft?
2. Wat betekent Jezus' oproep "Volg Mijvoor de relatie met jouw/uw ouders (ongeacht je leeftijd)?
3. Welk licht werpt hét doel van de opvoeding (Efeziers 4:13 heengroeien naar Christus) op de relatie met uw kinderen?