Volg Mij is iets anders dan je ouders achterna lopen.
http://www.aanbidding.net/levenslessen/articles/148/1/Volg-Mij-is-iets-anders-dan-je-ouders-achterna-lopen/Page1.html
philip troost
Na eerst als gemeentepredikant te hebben gewerkt in Driebergen is de vrijgemaakt-gereformeerde dominee Ph. Troost nu studentenpastor in Zwolle. In zijn werk onder jongeren die vaak met identiteitsvragen rondlopen, vindt hij het belangrijk te laten zien hoe geloof en je identiteit als mens alles met elkaar te maken hebben.
door philip troost
gepubliceerd op 22/11/2006
De opdracht aan ouders is om duidelijk te maken dat regels de weg zijn naar vrijheid en dan gaat het om de vrijheid in Christus. De jongere moet groeien in zijn relatie met Jezus...
Volg 'Mij' is iets anders dan je ouders achterna lopen.
De ketting van de generaties staat soms behoorlijk onder spanning in de fase waarin jongeren de stap naar zelfstandige volwassenheid aan het maken zijn. Zeg maar zo rond hun twintigste. Het kan er dan heftig aan toe gaan tussen ouders en kinderen. Maar ook als het in een rustige en vriendelijke sfeer blijft, is het gewoon lastig. De jongere is oud genoeg om zelf te onderzoeken wat goed is en niet, en moet zo langzamerhand eigen keuzes gaan maken. Als dat anders uitpakt dan de ouders graag hadden gezien, wordt het voor beide kanten extra moeilijk. In christelijke gezinnen wordt dan soms zomaar het vijfde gebod 'van stal gehaald': eer uw vader en uw moeder. Terecht?
Hoe zo'n los-kom-proces tussen ouders en kinderen verloopt, wordt mee- (niet alleen) bepaald door de stijl van opvoeden in de jaren die voorafgingen aan de adolescentiefase. Bij de vele factoren die bij de opvoeding een rol spelen, kun je grofweg twee belangrijke dimensies onderscheiden. Je hebt de dimensie van de regels, zeg maar de eisen die ouders stellen. De vraag is dan hoe veel of hoe weinig eisend zijn ouders? Hoe sterk willen ze controle over hun kinderen uitoefenen, en in hoeverre hebben die kinderen dat als druk ervaren, of juist als welkome duidelijkheid?
De andere dimensie in opvoeden is de affectieve kant: de signalen die kinderen uitzenden over hoe ze zich voelen. Daarbij is de vraag in hoeverre ouders openstaan voor die signalen, ze opmerken en daar ook wat mee doen. Bij ouders die wel sterk zijn in eisen stellen, maar weinig de gevoelssignalen van hun kind oppakken (zogenaamde autoritaire opvoeding), zie je vaak dat ze bij het ouder worden van de kinderen of zich aanpassen zonder tot echt eigen levenskeuzes te komen, of in een sterke reactiehouding schieten. In beide gevallen krijgt het vijfde gebod dan een wat dictatoriale kleur. Bij ouders die zwak zijn in het stellen van duidelijke regels en eisen en tegelijk ook niet erg ingaan op de signalen die hun kind in gedrag en houding afgeeft (zogenaamde vrije opvoeding), merk je nogal eens dat zo'n kind bij het volwassen worden blijft hangen in een soort van besluiteloze verlamming, maar moeilijk komt tot keuzes maken en geen verantwoordelijkheid wil gaan nemen. Er was in de opvoeding te weinig duidelijkheid en emotionele bevestiging waardoor er geen zelfvertrouwen kon worden opgebouwd om nu op eigen benen te gaan staan.
Sfeer van bevrijding
De Bijbel helpt ons uit te komen boven de tegenstelling tussen een autoritaire opvoeding en een vrije opvoeding. Nadat in Deuteronomium 5 Mozes de tien geboden nog eens op een rij heeft gezet, lezen we in hoofdstuk 6:20-21 over een zoon die aan zijn vader vraagt: "Wat zijn dat voor getuigenissen en inzettingen…?Het is precies de vraag die ieder kind van tijd tot tijd stelt aan z'n ouders: Waar slaat dat nou op? Waarom mag ik niet naar… Waarom moet ik persé…? Heel opvallend is dan dat die vader niet reageert met "Omdat het niet hoort, en ook niet: "Omdat ik het zeg en daarmee uit.Die vader verschanst zich niet in zijn machtspositie, maar hij gaat het verhaal van de bevrijding vertellen! En pas dán zegt die vader: snap je nu waarom de Here ons al die inzettingen heeft gegeven? Omdat Hij niet wil dat wij die vrijheid weer kwijtraken. Bevrijding, dát is de sfeer waarin God zegt tegen ouders: "Wat ik u heden gebied zal in uw hart zijn, en u zult het uw kinderen inprenten en daarover spreken(Deuteronomium 6:7). Dé opdracht aan ouders is dan ook het verhaal van de bevrijding levend houden en de volgende generatie de weg wijzen hoe ze in die vrijheid kunnen blijven.
Voor ons gaat het dan om de vrijheid in Christus: vrij van slaafse gebondenheid aan de zonde; vrij van beïnvloedbaarheid door het kwaad; vrij van angst voor een toornende God. In deze vrijheid groei je alleen vanuit de geborgenheid in Gods liefde. Dat je in Christus veilig bent, dat God zich over je ontfermt, dat God begaan is met je, dat Hij je ziet en betrokken is op alles wat er in je omgaat, dat moet je niet alleen leren geloven, maar mag je ook leren voelen. Ouders hebben hierin een centrale rol, door hun kinderen emotioneel een veilige en bevestigende omgeving te bieden (signalen oppakken). In zo'n sfeer van veilige liefde, kan het kind het bevrijdende karakter ontdekken van duidelijke regels en eisen. Zonder zo'n sfeer worden eisen verstikkend.
Hoe zo'n los-kom-proces tussen ouders en kinderen verloopt, wordt mee- (niet alleen) bepaald door de stijl van opvoeden in de jaren die voorafgingen aan de adolescentiefase. Bij de vele factoren die bij de opvoeding een rol spelen, kun je grofweg twee belangrijke dimensies onderscheiden. Je hebt de dimensie van de regels, zeg maar de eisen die ouders stellen. De vraag is dan hoe veel of hoe weinig eisend zijn ouders? Hoe sterk willen ze controle over hun kinderen uitoefenen, en in hoeverre hebben die kinderen dat als druk ervaren, of juist als welkome duidelijkheid?
De andere dimensie in opvoeden is de affectieve kant: de signalen die kinderen uitzenden over hoe ze zich voelen. Daarbij is de vraag in hoeverre ouders openstaan voor die signalen, ze opmerken en daar ook wat mee doen. Bij ouders die wel sterk zijn in eisen stellen, maar weinig de gevoelssignalen van hun kind oppakken (zogenaamde autoritaire opvoeding), zie je vaak dat ze bij het ouder worden van de kinderen of zich aanpassen zonder tot echt eigen levenskeuzes te komen, of in een sterke reactiehouding schieten. In beide gevallen krijgt het vijfde gebod dan een wat dictatoriale kleur. Bij ouders die zwak zijn in het stellen van duidelijke regels en eisen en tegelijk ook niet erg ingaan op de signalen die hun kind in gedrag en houding afgeeft (zogenaamde vrije opvoeding), merk je nogal eens dat zo'n kind bij het volwassen worden blijft hangen in een soort van besluiteloze verlamming, maar moeilijk komt tot keuzes maken en geen verantwoordelijkheid wil gaan nemen. Er was in de opvoeding te weinig duidelijkheid en emotionele bevestiging waardoor er geen zelfvertrouwen kon worden opgebouwd om nu op eigen benen te gaan staan.
Sfeer van bevrijding
De Bijbel helpt ons uit te komen boven de tegenstelling tussen een autoritaire opvoeding en een vrije opvoeding. Nadat in Deuteronomium 5 Mozes de tien geboden nog eens op een rij heeft gezet, lezen we in hoofdstuk 6:20-21 over een zoon die aan zijn vader vraagt: "Wat zijn dat voor getuigenissen en inzettingen…?Het is precies de vraag die ieder kind van tijd tot tijd stelt aan z'n ouders: Waar slaat dat nou op? Waarom mag ik niet naar… Waarom moet ik persé…? Heel opvallend is dan dat die vader niet reageert met "Omdat het niet hoort, en ook niet: "Omdat ik het zeg en daarmee uit.Die vader verschanst zich niet in zijn machtspositie, maar hij gaat het verhaal van de bevrijding vertellen! En pas dán zegt die vader: snap je nu waarom de Here ons al die inzettingen heeft gegeven? Omdat Hij niet wil dat wij die vrijheid weer kwijtraken. Bevrijding, dát is de sfeer waarin God zegt tegen ouders: "Wat ik u heden gebied zal in uw hart zijn, en u zult het uw kinderen inprenten en daarover spreken(Deuteronomium 6:7). Dé opdracht aan ouders is dan ook het verhaal van de bevrijding levend houden en de volgende generatie de weg wijzen hoe ze in die vrijheid kunnen blijven.
Voor ons gaat het dan om de vrijheid in Christus: vrij van slaafse gebondenheid aan de zonde; vrij van beïnvloedbaarheid door het kwaad; vrij van angst voor een toornende God. In deze vrijheid groei je alleen vanuit de geborgenheid in Gods liefde. Dat je in Christus veilig bent, dat God zich over je ontfermt, dat God begaan is met je, dat Hij je ziet en betrokken is op alles wat er in je omgaat, dat moet je niet alleen leren geloven, maar mag je ook leren voelen. Ouders hebben hierin een centrale rol, door hun kinderen emotioneel een veilige en bevestigende omgeving te bieden (signalen oppakken). In zo'n sfeer van veilige liefde, kan het kind het bevrijdende karakter ontdekken van duidelijke regels en eisen. Zonder zo'n sfeer worden eisen verstikkend.
pagina 2
Inprenten
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ook christenouders soms meer bezig zijn hun kinderen op te voeden tot nalopers van zichzelf in plaats van navolgers van Christus. Dansen naar mijn pijpen, aanpassen aan mijn smaak, buigen voor mijn mening. En dan wordt het vijfde gebod iets doodgriezeligs: een chantagemiddel voor ouders, een dwangbevel. Je moet ons eren, denk er goed om. Gehoorzamen en daarmee uit. Omdat ik het zeg, en heb het lef niet … Dictatuur bij de gratie van God. Evangelie met de vuist op tafel. Om van te rillen. Waar was die stem uit Deuteronomium 6, die stem die iets liet horen van Gods bevrijding?
Tegelijk is het niet goed om helemaal naar de andere kant door te schieten. Ouders die nauwelijks grenzen aangeven, die niet streng en duidelijk durven zijn. Bang om hun kinderen te indoctrineren. Want behalve het woord 'bevrijding' staat in Deuteronomium 6 ook dat andere woord: 'inprenten'. Christen ouders zullen heel duidelijk en heel stellig hun kinderen de weg van God moeten wijzen, en dus niet in de vrijblijvende sfeer van: zie maar wat je ermee doet… Nee, inprenten: op het hart binden. Met grote stelligheid dus.
Ook is de Bijbel er helder over dat ouders streng moeten zijn. Wie de roede spaart, haat zijn zoon, lezen we in Spreuken. En in Efeziers 6 worden vaders opgeroepen hun kinderen op te voeden in de tucht en terechtwijzing van de Here. Het geheim van een bijbelse opvoedingsstijl is het hand in hand laten gaan van een sfeer van bevrijdende liefde (signalen oppakken, ruimte geven, serieus nemen, emotioneel bevestigen) en het inprenten van Gods wil en weg (duidelijkheid, consequent zijn, grenzen).
Volg Mij
Bij de opvoeding zoals ik er hier over schrijf, speelt het menselijke aspect (emotioneel en relationeel) en het geloofsaspect door elkaar heen. Als kinderen dan zo richting de twintig gaan, en ze bezig zijn hun eigen identiteit te vinden en hun eigen levenskoers uit te zetten, merk je hetzelfde: het psychologisch proces van zelfstandig worden en het volwassen worden in het geloof, loopt door elkaar heen. Dat kan erg verwarrend zijn. Bijvoorbeeld als iemand emotioneel gezien het nodig heeft zich even heel sterk af te zetten tegen de ouders, maar daarbij in gewetensnood komt vanwege het vijfde gebod. Of een jongere voelt grote loyaliteit richting zijn ouders, maar maakt in zijn geloofsleven keuzes waar de ouders niet achter staan. Het is belangrijk dat de jongere in dat proces van volwassen worden, de stem van Jezus leert onderscheiden. De stem die zegt: "Volg Mij, wat iets anders is als: loop je ouders achterna, of je gevoel of je vrienden.
Ouders zijn geroepen hun kinderen los te laten omwille van hun vrijheid in Christus. Maar jongeren zijn net zo goed geroepen hun ouders los te laten, om Jezus werkelijk te kunnen gaan volgen. Zolang je op een positieve of negatieve manier nog sterk aan je ouders gebonden blijft, kan je dat in de weg staan om in de vrijheid van Christus te gaan leven en vanuit je band met Hém je leven in te vullen. De grote opdracht voor een jongere is er zicht op te krijgen waarin zijn ouders hem aan zichzelf willen binden, en in welke dingen ze hem dichter bij Christus brengen. Als christenjongere heb je respect voor de stellige overtuiging van je ouders. Het is ook goed dat ze zo stellig zijn: het is hun gelóóf, hun zeker weten. Hun enthousiasme kan je helpen de goede kant te leren uitkijken. Toch neem je hun meningen en ideeen niet kritiekloos over. En evenmin zet je het te gemakkelijk aan de kant. Je gaat wegen, samen met de Here die jij wilt volgen. Daarvoor zul je intensief met Hem moeten omgaan, je in Zijn Woord verdiepen en investeren in je band met Hem. En als je band met Christus groeit, ga je met Hem en door Hem ook die christelijke vrijheid ontdekken, die je onafhankelijk maakt van hoe je ouders het geloof beleven en invullen. Er komt een eigen geloofsleven voor in de plaats. Misschien lijkt het veel op die van je ouders, misschien ook helemaal niet, maar het belangrijkste is dat het gegroeid is niet uit aanpassingsdrang of uit een reactiehouding, maar vanuit je band met God. Vanuit jouw verlangen net als Jezus de wil van de hemelse Vader te zoeken.
Gewicht
Zo valt er ook licht op hoe dat vijfde gebod wél in beeld blijft, ook in dat lastige proces waarin ouders en kinderen elkaar moeten leren loslaten. Want je vader en moeder eren, betekent letterlijk dat je ze gewicht geeft. Het gaat er niet allereerst om of je hen waardeert, wat je voor hen voelt, of je het met ze eens bent, maar alleen hierom: of je respect hebt voor het gewicht dat God hun gegeven heeft in de schaal van jouw leven. God vraagt niet van ons dat we onze ouders geweldig vinden. Dat je bij voorbaat je dankbaar moet voelen, dat je boosheid naar hen toe moet inslikken. In het eren van ouders is plaats voor eerlijke gevoelens. Alleen laat je die gevoelens niet doorslaggevend zijn in je houding naar je ouders toe. Doorslaggevend is je roeping Jezus te volgen. Daarmee eer ik m'n ouders het meest, want dat is hét doel waarvoor mijn ouders mij van God mochten opvoeden.
Het vijfde gebod geeft jongeren zo ook ruimte voor het kiezen van wegen waar ouders niet blij mee zijn. Zo rond je twintigste ga je je afhankelijkheid van je ouders inruilen voor afhankelijkheid van Christus alleen. En naarmate Christus meer Zijn leven in mij gaat leven, zal ik net als Hij leren hoe dat 'eren' gaandeweg van gewillige meegaandheid als kind tot volkomen zelfstandigheid als volwassene, een andere invulling krijgt.
Als twaalfjarige voegde Jezus Zich in gehoorzaamheid. Als dertigjarige in Kana zegt Hij tegen Zijn moeder: "Vrouw, wat heb ik met u te maken?. Aan het kruis nog zorgt Hij voor haar ("zie uw moeder). Volwassen worden is samen met Christus je ouders loslaten zonder de band door te snijden. Verder gaan in hetzelfde geloof als dat van je ouders, maar wel in eigen verantwoordelijkheid, op een eigen manier en met eigen keuzes. Zo groeien er weer nieuwe schakels aan de ketting van Gods heil door de generaties heen.
Bijbelleessuggestie:
Deuteronomium 6 (Opvoeden: bevrijding én 'inprenten')
Psalm 78:3-7 (zie vers 7 - hun vertrouwen op God = een eigen geloof)
Om over na te denken / gespreksvragen
1. Hoe hebben de dimensies 'eisen stellen' en 'signalen oppakken' gefunctioneerd in de opvoeding die jij/u krijgt/kreeg? En in de opvoeding die u gaf/geeft?
2. Wat betekent Jezus' oproep "Volg Mijvoor de relatie met jouw/uw ouders (ongeacht je leeftijd)?
3. Welk licht werpt hét doel van de opvoeding (Efeziers 4:13 heengroeien naar Christus) op de relatie met uw kinderen?
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ook christenouders soms meer bezig zijn hun kinderen op te voeden tot nalopers van zichzelf in plaats van navolgers van Christus. Dansen naar mijn pijpen, aanpassen aan mijn smaak, buigen voor mijn mening. En dan wordt het vijfde gebod iets doodgriezeligs: een chantagemiddel voor ouders, een dwangbevel. Je moet ons eren, denk er goed om. Gehoorzamen en daarmee uit. Omdat ik het zeg, en heb het lef niet … Dictatuur bij de gratie van God. Evangelie met de vuist op tafel. Om van te rillen. Waar was die stem uit Deuteronomium 6, die stem die iets liet horen van Gods bevrijding?
Tegelijk is het niet goed om helemaal naar de andere kant door te schieten. Ouders die nauwelijks grenzen aangeven, die niet streng en duidelijk durven zijn. Bang om hun kinderen te indoctrineren. Want behalve het woord 'bevrijding' staat in Deuteronomium 6 ook dat andere woord: 'inprenten'. Christen ouders zullen heel duidelijk en heel stellig hun kinderen de weg van God moeten wijzen, en dus niet in de vrijblijvende sfeer van: zie maar wat je ermee doet… Nee, inprenten: op het hart binden. Met grote stelligheid dus.
Ook is de Bijbel er helder over dat ouders streng moeten zijn. Wie de roede spaart, haat zijn zoon, lezen we in Spreuken. En in Efeziers 6 worden vaders opgeroepen hun kinderen op te voeden in de tucht en terechtwijzing van de Here. Het geheim van een bijbelse opvoedingsstijl is het hand in hand laten gaan van een sfeer van bevrijdende liefde (signalen oppakken, ruimte geven, serieus nemen, emotioneel bevestigen) en het inprenten van Gods wil en weg (duidelijkheid, consequent zijn, grenzen).
Volg Mij
Bij de opvoeding zoals ik er hier over schrijf, speelt het menselijke aspect (emotioneel en relationeel) en het geloofsaspect door elkaar heen. Als kinderen dan zo richting de twintig gaan, en ze bezig zijn hun eigen identiteit te vinden en hun eigen levenskoers uit te zetten, merk je hetzelfde: het psychologisch proces van zelfstandig worden en het volwassen worden in het geloof, loopt door elkaar heen. Dat kan erg verwarrend zijn. Bijvoorbeeld als iemand emotioneel gezien het nodig heeft zich even heel sterk af te zetten tegen de ouders, maar daarbij in gewetensnood komt vanwege het vijfde gebod. Of een jongere voelt grote loyaliteit richting zijn ouders, maar maakt in zijn geloofsleven keuzes waar de ouders niet achter staan. Het is belangrijk dat de jongere in dat proces van volwassen worden, de stem van Jezus leert onderscheiden. De stem die zegt: "Volg Mij, wat iets anders is als: loop je ouders achterna, of je gevoel of je vrienden.
Ouders zijn geroepen hun kinderen los te laten omwille van hun vrijheid in Christus. Maar jongeren zijn net zo goed geroepen hun ouders los te laten, om Jezus werkelijk te kunnen gaan volgen. Zolang je op een positieve of negatieve manier nog sterk aan je ouders gebonden blijft, kan je dat in de weg staan om in de vrijheid van Christus te gaan leven en vanuit je band met Hém je leven in te vullen. De grote opdracht voor een jongere is er zicht op te krijgen waarin zijn ouders hem aan zichzelf willen binden, en in welke dingen ze hem dichter bij Christus brengen. Als christenjongere heb je respect voor de stellige overtuiging van je ouders. Het is ook goed dat ze zo stellig zijn: het is hun gelóóf, hun zeker weten. Hun enthousiasme kan je helpen de goede kant te leren uitkijken. Toch neem je hun meningen en ideeen niet kritiekloos over. En evenmin zet je het te gemakkelijk aan de kant. Je gaat wegen, samen met de Here die jij wilt volgen. Daarvoor zul je intensief met Hem moeten omgaan, je in Zijn Woord verdiepen en investeren in je band met Hem. En als je band met Christus groeit, ga je met Hem en door Hem ook die christelijke vrijheid ontdekken, die je onafhankelijk maakt van hoe je ouders het geloof beleven en invullen. Er komt een eigen geloofsleven voor in de plaats. Misschien lijkt het veel op die van je ouders, misschien ook helemaal niet, maar het belangrijkste is dat het gegroeid is niet uit aanpassingsdrang of uit een reactiehouding, maar vanuit je band met God. Vanuit jouw verlangen net als Jezus de wil van de hemelse Vader te zoeken.
Gewicht
Zo valt er ook licht op hoe dat vijfde gebod wél in beeld blijft, ook in dat lastige proces waarin ouders en kinderen elkaar moeten leren loslaten. Want je vader en moeder eren, betekent letterlijk dat je ze gewicht geeft. Het gaat er niet allereerst om of je hen waardeert, wat je voor hen voelt, of je het met ze eens bent, maar alleen hierom: of je respect hebt voor het gewicht dat God hun gegeven heeft in de schaal van jouw leven. God vraagt niet van ons dat we onze ouders geweldig vinden. Dat je bij voorbaat je dankbaar moet voelen, dat je boosheid naar hen toe moet inslikken. In het eren van ouders is plaats voor eerlijke gevoelens. Alleen laat je die gevoelens niet doorslaggevend zijn in je houding naar je ouders toe. Doorslaggevend is je roeping Jezus te volgen. Daarmee eer ik m'n ouders het meest, want dat is hét doel waarvoor mijn ouders mij van God mochten opvoeden.
Het vijfde gebod geeft jongeren zo ook ruimte voor het kiezen van wegen waar ouders niet blij mee zijn. Zo rond je twintigste ga je je afhankelijkheid van je ouders inruilen voor afhankelijkheid van Christus alleen. En naarmate Christus meer Zijn leven in mij gaat leven, zal ik net als Hij leren hoe dat 'eren' gaandeweg van gewillige meegaandheid als kind tot volkomen zelfstandigheid als volwassene, een andere invulling krijgt.
Als twaalfjarige voegde Jezus Zich in gehoorzaamheid. Als dertigjarige in Kana zegt Hij tegen Zijn moeder: "Vrouw, wat heb ik met u te maken?. Aan het kruis nog zorgt Hij voor haar ("zie uw moeder). Volwassen worden is samen met Christus je ouders loslaten zonder de band door te snijden. Verder gaan in hetzelfde geloof als dat van je ouders, maar wel in eigen verantwoordelijkheid, op een eigen manier en met eigen keuzes. Zo groeien er weer nieuwe schakels aan de ketting van Gods heil door de generaties heen.
Bijbelleessuggestie:
Deuteronomium 6 (Opvoeden: bevrijding én 'inprenten')
Psalm 78:3-7 (zie vers 7 - hun vertrouwen op God = een eigen geloof)
Om over na te denken / gespreksvragen
1. Hoe hebben de dimensies 'eisen stellen' en 'signalen oppakken' gefunctioneerd in de opvoeding die jij/u krijgt/kreeg? En in de opvoeding die u gaf/geeft?
2. Wat betekent Jezus' oproep "Volg Mijvoor de relatie met jouw/uw ouders (ongeacht je leeftijd)?
3. Welk licht werpt hét doel van de opvoeding (Efeziers 4:13 heengroeien naar Christus) op de relatie met uw kinderen?