De ketting van de generaties staat soms behoorlijk onder spanning in de fase waarin jongeren de stap naar zelfstandige volwassenheid aan het maken zijn. Zeg maar zo rond hun twintigste. Het kan er dan heftig aan toe gaan tussen ouders en kinderen. Maar ook als het in een rustige en vriendelijke sfeer blijft, is het gewoon lastig. De jongere is oud genoeg om zelf te onderzoeken wat goed is en niet, en moet zo langzamerhand eigen keuzes gaan maken. Als dat anders uitpakt dan de ouders graag hadden gezien, wordt het voor beide kanten extra moeilijk. In christelijke gezinnen wordt dan soms zomaar het vijfde gebod 'van stal gehaald': eer uw vader en uw moeder. Terecht?

Hoe zo'n los-kom-proces tussen ouders en kinderen verloopt, wordt mee- (niet alleen) bepaald door de stijl van opvoeden in de jaren die voorafgingen aan de adolescentiefase. Bij de vele factoren die bij de opvoeding een rol spelen, kun je grofweg twee belangrijke dimensies onderscheiden. Je hebt de dimensie van de regels, zeg maar de eisen die ouders stellen. De vraag is dan hoe veel of hoe weinig eisend zijn ouders? Hoe sterk willen ze controle over hun kinderen uitoefenen, en in hoeverre hebben die kinderen dat als druk ervaren, of juist als welkome duidelijkheid?

De andere dimensie in opvoeden is de affectieve kant: de signalen die kinderen uitzenden over hoe ze zich voelen. Daarbij is de vraag in hoeverre ouders openstaan voor die signalen, ze opmerken en daar ook wat mee doen. Bij ouders die wel sterk zijn in eisen stellen, maar weinig de gevoelssignalen van hun kind oppakken (zogenaamde autoritaire opvoeding), zie je vaak dat ze bij het ouder worden van de kinderen of zich aanpassen zonder tot echt eigen levenskeuzes te komen, of in een sterke reactiehouding schieten. In beide gevallen krijgt het vijfde gebod dan een wat dictatoriale kleur. Bij ouders die zwak zijn in het stellen van duidelijke regels en eisen en tegelijk ook niet erg ingaan op de signalen die hun kind in gedrag en houding afgeeft (zogenaamde vrije opvoeding), merk je nogal eens dat zo'n kind bij het volwassen worden blijft hangen in een soort van besluiteloze verlamming, maar moeilijk komt tot keuzes maken en geen verantwoordelijkheid wil gaan nemen. Er was in de opvoeding te weinig duidelijkheid en emotionele bevestiging waardoor er geen zelfvertrouwen kon worden opgebouwd om nu op eigen benen te gaan staan.

Sfeer van bevrijding
 
De Bijbel helpt ons uit te komen boven de tegenstelling tussen een autoritaire opvoeding en een vrije opvoeding. Nadat in Deuteronomium 5 Mozes de tien geboden nog eens op een rij heeft gezet, lezen we in hoofdstuk 6:20-21 over een zoon die aan zijn vader vraagt: "Wat zijn dat voor getuigenissen en inzettingen…?Het is precies de vraag die ieder kind van tijd tot tijd stelt aan z'n ouders: Waar slaat dat nou op? Waarom mag ik niet naar… Waarom moet ik persé…? Heel opvallend is dan dat die vader niet reageert met "Omdat het niet hoort, en ook niet: "Omdat ik het zeg en daarmee uit.Die vader verschanst zich niet in zijn machtspositie, maar hij gaat het verhaal van de bevrijding vertellen! En pas dán zegt die vader: snap je nu waarom de Here ons al die inzettingen heeft gegeven? Omdat Hij niet wil dat wij die vrijheid weer kwijtraken. Bevrijding, dát is de sfeer waarin God zegt tegen ouders: "Wat ik u heden gebied zal in uw hart zijn, en u zult het uw kinderen inprenten en daarover spreken(Deuteronomium 6:7). Dé opdracht aan ouders is dan ook het verhaal van de bevrijding levend houden en de volgende generatie de weg wijzen hoe ze in die vrijheid kunnen blijven.

Voor ons gaat het dan om de vrijheid in Christus: vrij van slaafse gebondenheid aan de zonde; vrij van beïnvloedbaarheid door het kwaad; vrij van angst voor een toornende God. In deze vrijheid groei je alleen vanuit de geborgenheid in Gods liefde. Dat je in Christus veilig bent, dat God zich over je ontfermt, dat God begaan is met je, dat Hij je ziet en betrokken is op alles wat er in je omgaat, dat moet je niet alleen leren geloven, maar mag je ook leren voelen. Ouders hebben hierin een centrale rol, door hun kinderen emotioneel een veilige en bevestigende omgeving te bieden (signalen oppakken). In zo'n sfeer van veilige liefde, kan het kind het bevrijdende karakter ontdekken van duidelijke regels en eisen. Zonder zo'n sfeer worden eisen verstikkend.