Waarheid voor jou, maar niet voor mij'

In mijn werk bij Christian Youth Hostel 'The Shelter' in Amsterdam kwam ik in contact met veel jongeren, allemaal op zoek naar… 'iets'. De ontmoeting met Julio is mij altijd bijgebleven. Ik zie hem nog voor mij: hangend op een barkruk voor het buffet in de snackbar. Van het zoeken naar een baan en een kamer kwamen we op het zoeken naar een diepere invulling in ons leven. Het was een goed gesprek: ik luisterde naar de vragen die Julio had en hij was geïnteresseerd in de antwoorden die ik meende gevonden te hebben. Ik had het idee dat ik hem echt had geraakt.

Toen ons gesprek bijna was afgelopen, rees er plotseling een levensgrote muur op tussen hem en mij. Al mijn zinnige woorden bleken, als water langs de veren van een eend, langs Julio te zijn afgegleden. Zijn enige conclusie was: "Fijn voor je dat je geloof voor jou waar is, maar ik heb een andere waarheid.

Machteloosheid

Is de reactie van Julio niet bijna standaard voor de tijd waarin we leven? Je hebt het idee dat je je best doet, maar uiteindelijk blijft een gevoel van machteloosheid over. Je zou bijna de moed verliezen: hoe kun je in de 21e eeuw nog mensen werkelijk bereiken met Gods goede nieuws? Alsof christelijk geloof alleen maar een hobby is, die je vanzelfsprekend niet kunt opdringen aan anderen? "Ieder z'n eigen liefhebberij…Als je collega's en buren helemaal geen behoefte lijken te hebben aan verlossing van zonde of een relatie met God, maar hun gedachten over het bovennatuurlijke bewust vaag houden. "Ik geloof wel dat er 'iets' is, maar wat…?

En toch is het mogelijk om in de tegenwoordige tijd, waarin relativisme hoogtij viert, mensen te bereiken met het evangelie. Allereerst omdat de Here Jezus zelf ons die mogelijkheid geeft. Zijn laatste woorden voor zijn volgelingen waren: "Gij zult kracht ontvangen, wanneer de Heilige Geest over u komt en gij zult mijn getuigen zijn" (Handelingen 1:8). We hoeven ons niet te forceren om de perfecte evangelisatietactieken te bedenken; de Geest van Jezus maakt ons 'vanzelf' boodschappers van God. We zijn getuigen, en we zullen kracht ontvangen.
Na deze belofte van God komt onze inzet. Want hoewel het evangelie al eeuwenlang dezelfde levensveranderende boodschap is, kunnen we deze boodschap niet in elke tijd en bij alle mensen op dezelfde manier neerzetten. We moeten werkelijk naast onze medemensen gaan staan, ons verdiepen in waarmee zij bezig zijn. Ik denk dat christenen snel geneigd zijn de postmoderne cultuur waarin we leven als bedreigend te zien en daarom óf vluchten óf in de aanval gaan. Maar het is nodig eerst te luisteren naar de werkelijke vragen, de vragen van het hart voor we met antwoorden komen.

Postmoderne cultuur

Wat is dat dan: postmodern? Letterlijk betekent dit woord dat we ná de moderne tijd leven. De moderne cultuur (die begon in de tijd van de Verlichting) werd gekenmerkt door het geloof in het menselijke verstand. Daardoor moest alles te beredeneren en bewijzen zijn, kon dé waarheid ontdekt worden en kon de mens zich onbegrensd ontwikkelen. Maar deze ideologieen zijn in de loop van de twintigste eeuw gesneuveld. Mensen als Julio zijn niet geïnteresseerd in 'de feiten'; bewijzen dat God de wereld geschapen heeft en dat de bijbel op alle fronten klopt en of Jezus werkelijk is opgestaan. De vraag is niet: 'is het waar'?, maar: 'werkt het'?

De 21e eeuw

Hiermee is het tegenwoordige levensgevoel redelijk samengevat. Voor het gemak druk ik daar het etiketje 'postmodern' op, maar eigenlijk is onze tijd zich alweer verder aan het ontwikkelen. Een paar kernwoorden om de 21e eeuw in grote lijnen beter te leren kennen:
• Geen waarheid, wel ervaring.
• Geen verwachting van de toekomst. Veel mensen zijn teleurgesteld in allerlei beloften van politici en wat heb je nog te verwachten van de toekomst als je het gevoel hebt dat je leven voortdurend bedreigd wordt door terrorisme of een milieuramp? Het is beter je maar te concentreren op het hier en nu, al het sap uit het leven te zuigen nu het nog kan.
• Geen vastliggende normen en waarden. Met alle ideologieen is ook het christendom met haar levensstijl overboord gezet. Religie als een stukje spiritualiteit is nog wel interessant, maar je leven baseren op een boek van twee- of drieduizend jaar geleden is absurd. Wel: oneindige tolerantie. Ieder maakt zijn persoonlijke keuzes en heeft respect voor die van de ander.
• Geen vertrouwen en trouw als het gaat om relaties of toewijding aan een ideaal. Wel gevoel. Zolang iets of iemand 'goed voelt', mag het blijven. Maar zodra het gevoel minder wordt, is het tijd om op te stappen.

Jezus is het antwoord

Ik realiseer me dat ik onze tijd beschreven heb in negatieve termen. Het lijkt dan de gemakkelijkste weg om hiertegen af te zetten en de gaten snel te vullen met stevig christelijk cement. Maar neem je dan je buurvrouw die pas gescheiden is, of je collega die een religieuze shopper is, wel serieus? De gaten die er in mensenlevens gevallen zijn, zijn voor een deel misschien wel ontstaan door het christelijk geloof. Is het niet logisch dat mensen alle gemoraliseer van christenen zat zijn, als de bijbel vooral gebruikt wordt als boek om anderen mee om de oren te slaan? Hebben wij als christenen wel echte liefdevolle trouw laten zien ten opzichte van de verloren zoons en dochters in onze omgeving?

Dus: laat de vragen van je medemensen werkelijk op je inwerken. Waarschijnlijk zijn het ook je eigen vragen, als je heel eerlijk bent… Maar daar hoef je niet in te blijven hangen! Jesus is the answer for the world today zong een liedje alweer een tijd geleden. De tekst is, zo simpel als het klinkt, nog steeds waar. We hoeven onszelf en anderen niet te overtuigen van de christelijke waarheid (zoals ik stiekem toch probeerde bij Julio), we hoeven alleen maar te getuigen van de waarde van Jezus. Als er iemand een eigentijdse man is, is Hij het wel. Als er iemand de antwoorden voor de diepste vragen van elke menselijke ziel verkondigt en voorleeft, doet Hij het wel. Laten we vooral naar Jezus kijken om ons te laten inspireren om getuigen te zijn in de 21e eeuw.

Uitspraken van Jezus

Jezus zei: 'Ik ben de waarheid'. De waarheid waar Jezus het over had, was niet de waarheid die je ontdekt na grondig onderzoek en logisch redeneren. Het was een persoonlijke waarheid, die je ontdekt als je een relatie aangaat met Jezus. Omdat Hij de enige, goddelijke en menselijke waarheid lééfde. Als je eerlijk en biddend de evangelien leest, klopt het gewoon: 'zó is God en zó is de mens bedoeld'. Jezus' waarheid raakt je hele wezen, je hele leven. Voor ons ligt er de uitdaging om Jezus ons hele leven te laten vervullen. En: relaties aan te gaan met niet-gelovigen, ons leven met hen delen, en andersom. Zodat zij kunnen ervaren dat het evangelie klopt.

Jezus zei: "Ik ben de opstanding en het leven; wie in Mij gelooft, zal leven, ook al is Hij gestorven" (Johannes 11:25). Jezus biedt geen vooruitgangsgeloof, wel toekomstverwachting. Geen politieke toezeggingen, wel eeuwig vaste beloften. Voor de meest hopeloze situatie, in de grootste angst biedt Hij hoop. Mijn lievelingslied is: 'Omdat Hij leeft, ben ik niet bang voor morgen. Omdat Hij leeft, mijn angst is weg. Omdat ik weet: Hij heeft de toekomst. En het leven is het leven waard omdat Hij leeft.' Dát is het volgens mij: dat we laten zien dat terrorisme en broeikaseffect niet het laatste woord hebben. En tegelijk: intens genieten van het leven dat God ons hier en nu geeft.

Jezus zei: "Een ieder nu, die deze Mijn woorden hoort en ze doet, zal gelijken op een verstandig man, die zijn huis bouwde op de rots (Matteüs 7:24). Wat er gebeurde met de man die bouwde op zand, weten we… De niet-gelovige Bolkenstein erkende het in een interview met Elsevier: nu de christelijke normen en waarden niet meer geaccepteerd worden, is het fundament onder de Nederlandse samenleving weggeslagen. Je kunt tolerant zijn tot je een ons weegt, maar ook de postmoderne mens heeft zekerheden nodig. Een rots waar hij zijn leven op kan bouwen. Bij pasgelovigen merk ik dat ze het confronterend vinden dat God iets over hun hele leven te zeggen lijkt te hebben, maar dat het tegelijk ook een geweldige opluchting is. De Here Jezus helpt, onder andere vanuit zijn Woord, heel concreet verantwoorde keuzes te maken in deze turbulente maatschappij.

Jezus zei: "Maar niet gelijk Ik wil, maar gelijk Gij wilt (Matteüs 26:39). Jezus bleef trouw tot het bitterste einde, tot in de dood. Hij had de totale toewijding voor zijn mensen. Zijn liefdevolle overgave was zó groot dat Hij zonde en dood er voor altijd mee overwon. Zullen wij dan niet met hem barriéres in relaties overwinnen? Zullen wij ook niet trouw zijn in onze contacten met niet-gelovigen, écht een lange adem hebben, hoeveel het ons ook kost? Maar ook vooral: zullen wij ons hart laten raken en spreken door deze boodschap van radicale liefde? Want met gevoel op zich is niets mis.

Geduld

Getuigen in de 21e eeuw, het kán. Door Jezus door ons heen te laten getuigen. Concreet vraagt dat van ons: heiliging: zodat Jezus werkelijk door ons leven heen schijnt. Je kunt het ook echtheid noemen. Eerlijk mens zijn met de mensen. Het vraagt ook om vervulling met de heilige Geest, om mogelijkheden te zien en ervoor open te staan, om bewogenheid met onze naasten, om een houding van gebed. Een gewetensvraag is dan: hoe vaak bid je voor mensen? Geloof je werkelijk dat God mensen ook nu de ogen wil openen voor wie Hij is?
Ten slotte vraagt het om geduld. Geduld om diepgaande relaties aan te gaan en trouw te blijven. Er is heel wat weerstand ten opzichte van het christelijke geloof te overwinnen. Julio heb ik helaas nooit meer gezien, onze ontmoeting was te vluchtig. Als ik hem nu nog eens tegen zou komen, weet ik wel wat ik tegen hem zou zeggen: "Kom en zie. Jezus werkt. Ook voor jou.

Bijbelleessuggestie:

Johannes 1: 35-52

Om over na te denken/gespreksvragen:

1. Tegenwoordig willen christenen en niet-christenen graag iets ervaren bij het geloof. In hoeverre kun je meegaan in deze postmoderne behoefte? En hoe?
2. Denk eens aan niet-gelovige mensen in uw directe omgeving. Wat zijn hun 'vragen van het hart'? Hoe kunt u naast hen gaan staan en iets van Jezus laten zien?