"Gevoel geeft gesprek zin

"Een gesprek over levensvragen en geloof ervaren we in deze tijd alleen als zinvol als het gevoel ter sprake komt: hoe beleven we dingen en waarom? Dat is niet altijd zo geweest. We hebben een periode achter ons liggen waarin de dingen veel meer rationeel werden benaderd door mensen als Schaeffer, Lewis en Dooyeweerd. Daar houd ik wel van, zo zit ikzelf ook in elkaar. Maar toch merk ik ook bij mijzelf dat ik een gesprek, waarin de beleving ontbreekt, als half ervaar.

Aan het woord is drs. Wim Rietkerk, Nederlands Gereformeerd predikant en al sinds vele jaren betrokken bij het nationale en internationale werk van L'Abri ( Frans voor 'de schuilplaats') Dat is een stichting die in navolging van haar oprichter dr. Francis Schaeffer mensen de mogelijkheid biedt om zich in alle rust te bezinnen op hun leven en op de mogelijke plaats van geloof daarin.
Rietkerk heeft ervaren dat niet zoveel mensen op zoek zijn naar God. Als dat wél gebeurt, is het meestal in de fase tussen 16 en 26 jaar, waarin mensen zelfstandige keuzes gaan maken, of als ze in een crisis terechtkomen. Verder kan een nieuwe verantwoordelijkheid zoals het krijgen van een kind een aanleiding vormen.

Belemmeringen

Als mensen op zoek gaan, op wat voor belemmeringen stuiten ze dan?
"Allereerst hebben veel mensen karikatuurbeelden van het christendom. Ze hebben het bijvoorbeeld als heel negatief ervaren dat ze in hun opvoeding bepaalde dingen moesten of niet mochten. En de ervaring is erg belangrijk, dus je moet proberen om daarover in gesprek te raken. Daarnaast is het voor veel mensen een bedreigend denkbeeld dat ze hun autonomie moeten opgeven om christen te worden. Ze hebben het gevoel dat ze dan bevoogd worden en in een keurslijf geduwd. Het gaat erg in tegen de westerse gedachte: 'Raak me niet aan, ik ben autonoom, ik wil mezelf zijn.' Het denkbeeld dat je jezelf op de tweede plaats moet zetten, wekt veel weerstand op.

Hoe kun je daarmee omgaan?

"Het is dubbel. Deels gaat het om een karikatuur: 'Ik moet dan elke zondag met de bijbel onder de arm naar de kerk gaan lopen.' Karikaturen moet je corrigeren. Maar het andere zit er ook: het idee dat je pas gelukkig bent als je niemand nodig hebt. Ik zou daarop reageren met het voorbeeld van de vis die zich alleen echt vrij voelt in gebondenheid aan het water. En van de astronaut die verloren is als hij écht de volle vrijheid neemt en het ruimteschip verlaat om te buitelen in de ruimte. Complete vrijheid is een vorm van verlorenheid, en ware vrijheid is een vorm van gebondenheid.

God is zoals Jezus was

Stel nu dat mensen daarin meegaan, dat ze inzien, of ervaren dat ze iets of iemand nodig hebben. Hoe kunnen ze dan zóveel vertrouwen krijgen in de God van de bijbel dat ze zich juist aan hém toevertrouwen? Wat mensen vaak afstoot, is Jezus' claim, dat hij de enige weg is. Hoe ga je daarmee om?
"Dat zijn mijn vragen ook. Ik ben de laatste die het wijze antwoord wel even zal geven. Maar blijf maar eenvoudig. We moeten laten zien wie God is. Met de eerste Johannesbrief ( die kun je in een kwartiertje lezen ) en met Psalm 23 en Jesaja 40.
Wat voor beeld komt daaruit naar voren van wie God is? Het is God die zich ontfermt, in wie zijn almacht en liefde een eenheid vormen. Ook mogen we steeds weer verwijzen naar Jezus. We moeten beginnen bij het centrum, Golgotha. God is zoals Jezus was. Daar zijn mensen gevoelig voor. Je hoort mensen zelden of nooit kwaad spreken van Jezus, voor hem hebben ze respect. Als je de blik richt op Jezus, en je zegt: 'Stel je voor dat God zo is zoals Jezus was, die zich tot in de dood toe gegeven heeft voor zijn vrienden,' dan zeggen mensen: 'Als er een God is, dan moet hij zó wezen.' Dat is wat anders dan alleen zeggen: 'Je moet persé allemaal door die ene poort.'

Het lijkt erop dat veel mensen een God wensen die hen compleet vrijlaat. "Je moet je afvragen wat daarachter zit. Daar kan angst achterzitten, of teleurstelling, of onzekerheid. Misschien heeft zo iemand zich nooit echt leren géven, en houdt zo krampachtig zijn zelfstandigheid vast. Als je dáárover met elkaar verder kunt praten, is dat absoluut een vruchtbaarder weg dan de filosofische benadering die i zelf net schetste met het beeld van die vis en zo. Je moet dat niet helemaal achterwege laten. Het moet samengaan, de 'therapeutische' benadering en de meer filosofische benadering. Maar de meest vruchtbare invalshoek is de meer emotionele, therapeutische.

Verlangen naar gebed

Ook als mensen geboeid raken door de bijbel, door het evangelie, kan het op afstand blijven. Hoe kan het dichterbij komen, hen zélf gaan raken?
"Dat is een gevoelig gebied waarin je gemakkelijk fouten kunt maken. Mij is opgevallen hoeveel mensen eigenlijk hopen dat je samen met hen bidt. Je moet niet alleen praten over God, maar er moet een relatie met hem groeien. Daarvoor zijn kringen, gemeenschappen, gemeenten essentieel. Daar doe je dat samen, daar doe je het elkaar voor. Daar komen mensen tot geloof.

Bijbelleessuggestie:

1 Korintiers 9:19-23

Om over na te denken / gespreksvraag:

Hoe ervaar ik de balans tussen verstand en emotie? Welke ervaringen heb ik in het contact met mensen?